هالیوود در کنار فلسطین ایستاد؛
ماجرای فیلمی که جهان را شوکه کرد/ هند، دختر فلسطینی، زیر 300 گلوله اسرائیل جان داد!
در جشنواره فیلم ونیز، فیلمی بر اساس صدای واقعی یک دختر پنجساله فلسطینی به نام هند رجب، که در میان بمبارانهای غزه جان باخت، با اشکهای منتقدان و تشویق ۲۴ دقیقهای تماشاگران روبرو شد و جایزه شیر نقرهای را به دست آورد؛ اثری که صدای بیگناهی را به گوش جهان میرساند و هالیوود را به حمایت وامیدارد.
به گزارش میار و ترجمه شده از د نشنال، فیلمهای کمی میتوانند تأثیری به بزرگی اثر جدید کوثر بن هنیه، «صدای هند رجب»، ایجاد کنند. این فیلم که روز چهارشنبه در جشنواره فیلم ونیز رونمایی شد، منتقدان سرسخت را به گریه انداخت. نخستین نمایش فیلم با حضور بازیگرانی چون خواکین فینیکس و رونی مارا، دو ستاره هالیوودی، سرشار از احساسات خام و عمیق بود. تماشاگران با یک تشویق ایستاده ۲۴ دقیقهای به آن واکنش نشان دادند که رکوردی در تاریخ جشنواره به شمار میرود.
در روز شنبه، این فیلم جایزه دوم جشنواره، شیر نقرهای، را دریافت کرد. داستان فیلم در یک مرکز اضطراری هلال احمر فلسطین روایت میشود و وقایع اطراف تماس اضطراری دلخراش هند رجب، دختر پنجساله فلسطینی، را بازسازی میکند که در ۲۹ ژانویه ۲۰۲۴، در حالی که در ماشینی متوقفشده در میان بمباران نیروهای اسرائیلی در غزه گرفتار شده بود، برقرار شد.
هند تنها و وحشتزده بود؛ عمو، عمه و چهار پسرعمو و دخترعمویش در همان خودرو در کنارش کشته شده بودند و تنها آرزویش نجات بود. تحقیقات بعدی ۳۳۵ سوراخ گلوله در ماشینی که هند در آن پناه گرفته بود، کشف کرد.
بنابراین گزارش، در حالی که بازیگران فلسطینی نقش کارمندان هلال احمر را ایفا میکنند، صدای واقعی هند استفاده شده است؛ ترکیبی از داستانسرایی داستانی و مستند، لحظاتی پیش از مرگ او. کوثر بن هنیه، کارگردان تونسی، وقتی برای نخستین بار این صدا را شنید، وحشتزده شد.
فیلم «صدای هند رجب» در یک مرکز اضطراری هلال احمر فلسطین روایت میشود.
«این یکی از سختترین چیزهایی بود که در عمرم شنیدم»، این را بن هنیه میگوید در حالی که در ویلایی در ونیز نشسته و سنجاقی با کلمه «کافی است» روی لباس سیاهش زده است.
علیرغم کار روی پروژه دیگری، او آن را رها کرد و فهمید که فوریت دارد داستان هند را به جهان برساند. فیلمبرداری این اثر در نوامبر گذشته طی سه هفته در تونس انجام شد و بن هنیه ابتدا به سراغ مادر هند رفت تا اجازه استفاده از صدا را بگیرد.
«مادر هند به من گفت که صدای دخترش باید شنیده شود و فراموش نشود»، مادر هند هنوز فیلم را ندیده و شاید هرگز نبیند، چون بسیار دردناک است اما دیگر خویشاوندانش دیدهاند.
«آنها خیلی به فیلم افتخار کردند» این را بن هنیه میگوید. برخی منتقدان اخلاقی بودن استفاده از رنج این دختر برای اهداف دراماتیک را زیر سؤال بردهاند و نشریه ورایتی بنهانی را متهم به «تاکتیکهای اشکریزان» برای رساندن پیام صریحش کرده است.
بن هنیه، که فیلم قبلیاش «چهار دختر»، نامزد اسکار بود و در فضای مشابه مستند-داستانی بازی میکند، هیچ عذرخواهیای برای استفاده از صدای واقعی هند به جای یک بازیگر نمیکند.
«صدای این دختر کوچک میتواند مردم را ناراحت کند. کاملاً درک میکنم و به همین دلیل این فیلم را ساختم. من این فیلم را برای راحت کردن مردم نساختهام، چون زندگی در غزه راحت نیست.
مادر هند... او در سوگ است و زندگی راحتی ندارد. اگر مردم بگویند 'این کار غیراخلاقی است'... برای من، که اجازه مادر را دارم. مهم است که صدای هند بماند.»
«صدای هند رجب» آخرین اثر کوثر بن هنیه، کارگردان تونسی دوبار نامزد اسکار است.
کوثر بن هنیه می گوید: «آنها بیچهرهاند. نامی ندارند. انگار وجود ندارند. همه قربانیان متهم به تروریست بودن و حماس میشوند. این روایتی است که همهجا نفوذ کرده. پس من این فیلم را ساختم به خاطر همین. این دختر کوچک مادری داشت، برادری کوچک. آنها انسانهایی هستند. قربانیان جانبی یا اعداد نیستند.»
فیلم کاملاً در دفاتر هلال احمر روایت میشود و حس غالب، درماندگی است؛ داوطلبان تماس هند را دریافت میکنند اما به دلیل پروتکلهای ایمنی، نمیتوانند بلافاصله آمبولانس بفرستند.
«آنها با ماشین کافکایی اشغال روبرو هستند»، بن هنیه اضافه می کند: «باید قوانین دیوانهوار را برای فرستادن آمبولانس برای یک کودک رعایت کنند. ما در کشورهایی زندگی میکنیم که وقتی کودکی در خطر است، آمبولانس در هشت دقیقه میرسد. مستقیماً. البته در غزه به خاطر اشغال، اینطور نیست. اما مردم این واقعیت را نمیدانند.»
طبیعتاً، فیلمی مثل این، جنجالی است، به ویژه جنبه شمارش معکوس نجات دختر. تریلرهای داستانی مثل فیلم دانمارکی ۲۰۱۸ «گناهکار» و بازسازی هالیوودیاش به طور مشابه از فضای مرکز تماس اضطراری برای افزایش تنش استفاده کردهاند.
اما بن هنیه سرسخت است. «این واقعیت غزه است»، او اضافه می کند: «این یک نمایش وحشت است. فراتر از آنچه در داستانسرایی میتوان تصور کرد.»
پایان شوکهکننده فیلم، تصاویر واقعی خودرو پر از گلوله با اجساد هند و خویشاوندانش را نشان میدهد. «آنها را مثل وقتی که روی گوشی اسکرول میکنی نمیبینی»، بن هنیه اضافه می کند: «با تمام بار احساسی فیلم میبینیشان.»
به گفته بن هنیه، گروههایی سعی در بیثبات کردن پروژه دارند. «میدانم که تهیهکنندگانم و تهیهکننده اجراییشان هزاران ایمیل دریافت کردهاند که میگویند ساخت این فیلم خوب نیست، ضدسامی است»، او می افزاید: «مثل اسپم است اما از ایمیلهای مختلف. نمیتوانی متوقفش کنی... چیزی هماهنگشده است.»
جشنواره کن سال جاری فیلم را رد کرد اما بن هنیه حمایت گستردهای از هالیوود دارد. فینیکس و مارا تهیهکنندگان اجرایی هستند، همراه با فیلمسازانی چون جاناتان گلیزر و آلفونسو کوارون. همچنین برد پیت و شرکای شرکت تولیداتیاش Plan B Entertainment، دده گاردنر و جرمی کلینر، پس از تکمیل فیلم به پروژه پیوستند.
«فیلم را به آنها نشان دادیم و واقعاً تحت تأثیر قرار گرفتند و خواستند حمایت کنند»، بن هنیه یادآوری می کند: «از دل آمد و فراتر از انتظاراتم بود. عظیم بود.»
جالب اینکه، فیلم شبیه درام هولوکاست گلیزر است که هرگز جنایات داخل اردوگاه آشویتس را نشان نداد و به جای آن از صدا برای انتقال وحشت استفاده کرد.
«این غنای سینماست»، بن هنیه اضافه می کند: «سینما تصویر و صداست. ما در دفاتر هلال احمر هستیم اما با صدا در غزه هم هستیم.»
به همین ترتیب، او مصمم بود بازیگران فلسطینی انتخاب کند. «این داستان فلسطینی است و باید توسط بازیگران فلسطینی روایت شود. آنچه در غزه میگذرد، همه ما را به نوعی فلسطینی میکند.»
فیلم قبلاً به عنوان ورودی رسمی تونس برای اسکارهای سال آینده انتخاب شده است. بن هنیه قبلاً با فیلم ۲۰۲۰ «مردی که پوستش را فروخت» تاریخسازی کرد و نخستین فیلم تونسی نامزد اسکار شد.
او هر توجهی که کمپین جوایز میتواند بیاورد، استقبال میکند. او در انتها می گوید: «باید دیده شود، باید توزیع شود. به عنوان فیلمساز، میخواهم فیلمم دیده شود.»
