۹ سپتامبر ۲۰۲۵، آسمان دوحه، پایتخت قطر و میزبان مذاکرات حساس آتشبس غزه، با غرش بیش از 10 هواپیمای جنگی اسرائیلی شکافته شد؛ موشکهایی که قرار بود رهبران ارشد حماس را برای همیشه خاموش کنند، اما تنها شش جسد، پنج عضو ردهپایین و یک نگهبان قطری، به جا گذاشتند. این حمله گستاخانه، بدون اطلاع قطر و با عبور از حریم هوایی همسایگان، نه تنها حاکمیت یک متحد آمریکا را زیر پا گذاشت، بلکه ابهاماتی عمیق در مورد دقت اطلاعات شاباک و نقش ترامپ ایجاد کرد؛ رهبران حماس واقعاً کجا بودند و چرا این عملیات میلیونها دلاری به بنبست رسید؟
به گزارش میار، اسرائیل روز سهشنبه ۹ سپتامبر ۲۰۲۵، پایتخت قطر (دوحه) را هدف یک حمله هوایی بیسابقه قرار داد. چند انفجار مهیب حوالی ساعت ۱۵ بعدازظهر شنیده شد و پس از آن ارتش اسرائیل رسماً اعلام کرد چندین موشک دقیق را به یک مجتمع مسکونی در منطقه “وست بی لاگون” دوحه شلیک کرده است. رسانهها گزارش دادهاند که بیش از ده فروند جنگنده اسرائیلی در این عملیات شرکت داشتند و حداقل ۱۰ موشک دقیق پرتاب کردند. بنا بر گزارش والاستریتژورنال، «بیش از ده» جنگنده اسرائیلی مسلح به موشکهای دورایستا، ساختمانی در حومه دوحه را هدف قرار دادند. شبکههای خبری دیگر نیز تعداد هواپیماها را تا ۱۵ فروند و میزان موشکها را حدود ۱۰ فروند اعلام کردهاند. گفته میشود عمده جنگندههای شرکتکننده از نوع رادارگریز F-35I "آدیر" بودهاند که با مخازن سوخت اضافه و موشکهای دورایستا از فاصلهای بسیار دور اقدام به شلیک کردند؛ برخی کارشناسان احتمال میدهند جنگندههای پوششی نیز برای همراهی این عملیات به کار گرفته شدهاند. استفاده از هواپیماهای رادارگریز امکان عبور بدون کشف از حریم هوایی کشورهای منطقه را فراهم کرده است؛ والاستریتژورنال مینویسد به عبور مستقیم از آسمان عربستان سعودی یا امارات در این عملیات نیاز نبوده است. به گفته منابع غربی، پرواز هواپیماها حدود ۲۲۰۰ کیلومتر از پایگاه «نواتیم» در اسرائیل تا دوحه بوده و در مسیر نیاز به سوختگیری هوایی بوده است.
ارتش اسرائیل این حمله را «ضربهای دقیق» توصیف کرد و بنیامین نتانیاهو و وزیر دفاعش، اسرائیل کاتز، آن را پاسخی به حملات روزهای اخیر علیه اسرائیل معرفی کردند. در بیانیه مشترکی گفته شد که این عملیات به «شلیک شنبه گذشته در شرق اورشلیم» که در آن ۶ نفر کشته شدند، مربوط است. با این حال دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، این حمله را ناخوشایند خواند و گفت «هرچند هدف قرار دادن حماس خواستنی است اما روش این کار خوب نبود». پس از حمله، ترامپ به امیر قطر اطمینان داد که «دیگر چنین حادثهای در خاک این کشور تکرار نخواهد شد». در همین حال ستاد ارتش آمریکا در قطر (پایگاه «العدید»)، به رغم استقرار سامانههای دفاعی پیشرفته، موفق به رهگیری موشکهای شلیکشده نشد.
رهبران هدف و سوابق آنها
اسرائیل ادعا کرد هدف اصلی این حمله رهبران ارشد حماس بودند که ظاهراً برای بررسی طرح آتشبس جدیدی گردهم آمده بودند. از جمله این افراد خالد مشعل (رهبر پیشین حماس در تبعید)، خلیل الحیه (رهبر بخش سیاسی و مذاکرهکننده ارشد) و زاهر جبارین (مسئول مالی حماس) بودهاند. به گزارش الجزیره، خلیل الحیه که پس از شهادت اسماعیل هنیه و یحیی سنوار ریاست تیم جدید پنج نفره رهبری حماس را بر عهده دارد، یکی از هدفهای اصلی بود. جبارین نیز پس از آزادی از زندان به رئیس کارگروه مالی حماس منصوب شده و نقش کلیدی در تامین مالی گروه دارد. خالد مشعل نیز سالهاست در دوحه اقامت دارد و دفتر سیاسی حماس را هدایت میکند. منابع حماس از سوی خود از حضور محمد درویش، حسام بدران و طاهر النونو در این جلسه خبر دادند؛ با این حال شواهد مستقلی از مشارکت آنها منتشر نشده است. حماس تاکید کرده است که این رهبران بلندپایه در حمله کشته نشده و کلیت ساختار رهبری بدون خلل باقی مانده است.
شهدا: بر اساس اعلام رسمی حماس و اعلام وزارت کشور قطر، شش نفر زیر آوارها جان خود را از دست دادهاند:
- جهاد لُبِد، مدیر دفتر خلیل الحیه
- همّام الحیه، پسر خلیل الحیه
- عبدالله عبدالوهاب، از محافظان شخصی
- مؤمن حسونه، از محافظان شخصی
- احمد المملوک، از محافظان شخصی
- بدر سعد الدوساری، (افسر امنیت داخلی قطری)
به گفته مقامات قطری، همه اجساد شهدا با تلاش تیمهای ویژه خنثیسازی و تیمهای امدادگر کشف شدهاند. وزارت کشور قطر تاکید کرده که تیمهای تخصصی هنوز محل حادثه را بررسی میکنند تا هیچ تهدید احتمالی باقی نماند. قطر همچنین تلفات انسانی ناشی از انفجار را شش نفر اعلام و تنها یک نفر از کشتهشدگان را از نیروهای خود دانست. به جز این، هیچ یک از رهبران ارشد حماس در میان کشتهها نبودهاند.
رهبران زندهمانده و ابهامات
سران ارشد حماس از جمله خالد مشعل، خلیل الحیه و زاهر جبارین در این حمله زنده ماندند؛ حماس تاکید کرده که «هیچیک از اعضای ارشد کشته نشده» و سازوکار رهبریاش پابرجا است. مقامات اسرائیلی نیز هنوز نتوانستهاند وجود تلفات در میان رهبران ارشد را تأیید کنند. این ناکامی در حذف رهبران بلندپایه، پرسشهای زیادی ایجاد کرده است: اگر اطلاعات شاباک (سرویس امنیت داخلی اسرائیل) درباره موقعیت رهبران حماس صحیح بوده، چرا عملیات موفقیتآمیز نبود؟ برخی رسانههای اسرائیلی از آمادهسازی ماهها برای این حمله خبر دادهاند اما هنوز مشخص نیست چه عاملی باعث ناکامی شد. برخی تحلیلگران معتقدند که احتمالاً آمریکا قبل از حمله خبر داشت و اسرائیل با ادعای عمل «کاملاً مستقل»، ضمن حفظ ابهام، به واشنگتن امکان «انکار موجه» داد. هیچ مدرکی مبنی بر افشای خبر حمله از درون حماس وجود ندارد اما برخی گزارشها اشاره کردهاند که سخنانی از تلآویو به بیرون درز کرده بوده است. تا روشنشدن ابعاد دقیق، همه احتمالات (اطلاعات قدیمی، اشتباه شاباک یا اطلاع قبلی حماس) همچنان مطرح است.
نقش قطر و واکنشها
قطر از این حمله «هیچ اطلاع قبلی» نداشته و آن را نقض آشکار حاکمیت خود دانسته است. وزیر امور خارجه قطر و سخنگوی رسمیاش ضمن محکومیت شدید، آن را «حملهای جنایتکارانه» و «نقض قوانین بینالمللی» توصیف کردند. امیر قطر، شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، این اقدام را «تروریسم دولتی» خواند و گفت این حمله نشاندهنده «وحشیگری» نتانیاهو در کشاندن منطقه به پرتگاه است. وی همچنین اعلام کرد قطر تنها دقایقی پس از شروع حمله از آن باخبر شده و به گفته مقامهای این کشور، تماس هشدار آمریکایی درست در زمان شنیده شدن انفجارها بوده است.
پس از حمله، قطر نیروهای ویژه خود را برای پاکسازی و جستجو به محل فرستاد و اداره رسانهای کشور برای دقایقی دستور ماندن در پناهگاه صادر کرد. دبیرخانه سازمان ملل و کشورهای مختلف (از جمله آمریکا، اتحادیه اروپا و دولتهای عرب حاشیه خلیج فارس) این حمله را محکوم کردند. در چارچوب واکنشهای منطقهای، نشستهای اضطراری برگزار شد و سران عرب برای نشان دادن همبستگی قرار است به دوحه سفر کردند. امیر قطر در مراسم تشییع قربانیان حضور یافت و نخستوزیر این کشور گفته است حمله اخیر «هر امیدی برای آزادی گروگانها» را تضعیف کرده است. دولت آمریکا نیز این رویداد را محکوم کرده و گفته برای حفاظت از متحدان خود در خلیج آماده است.
این حمله هوایی نشان میدهد اسرائیل در تاکتیکهای نظامی خود تندروی میکند اما با توجه به زنده ماندن رهبران حماس و عواقب دیپلماتیک گسترده، در عمل تعادل قدرت منطقهای تغییر چندانی نکرده است.
