خبرنگاران، قربانیان شفافیت گمشده؛
از قرص برنج تا سفرهای پنهان/ چرا وزارت بهداشت رسانه ها را از سفرهای استانی دور میکند؟
در سایه بحرانهای فزاینده بهداشت و درمان، وزارت بهداشت نه تنها با کمبود پرستار و فرسودگی تأسیسات دستوپنجه نرم میکند، بلکه با رویکردی بسته به رسانهها، شفافیت را به حاشیه میراند؛ از سفرهای استانی بدون حضور خبرنگار تا درگیریهای لفظی با سؤالات حرفهای درباره خودکشی. این موج از طفرهرویها، که با عذرخواهیهای دیرهنگام و نکوهش نمایندگان مجلس همراه شده، پرسشی جدی را برمیانگیزد: چگونه میتوان به نهادی اعتماد کرد که صدای مردم، یعنی خبرنگاران، را خاموش میکند.
شائبههایی درباره مواجهه وزارت بهداشت با خبرنگاران
اخیراً شائبههایی درباره نحوه تعامل وزارت بهداشت با خبرنگاران مطرح شده است. بر پایه گزارشها، «طاهر موهبتی»، معاون توسعه وزارت بهداشت، در سفر اخیر خود به کاشان و آران و بیدگل، هیچ خبرنگاری را برای پوشش خبری دعوت نکرد. پیگیریها نشان میدهد که وی حتی دستور داده بود «هیچ خبرنگاری دعوت نشود، چون اهل مصاحبه و رسانه نیستم». این در حالی است که منطقه کاشان و آران و بیدگل با مشکلات جدی در حوزه بهداشت و درمان، مانند فرسودگی تأسیسات بیمارستانی و کمبود پرستار، دست به گریبان است. بر اساس گزارش تسنیم، خودداری معاون وزیر از پاسخگویی به خبرنگاران، که طلایهداران آگاهیبخشی به مردم شناخته میشوند، «جای بسیار تعجب» دارد و تأکید شده است که «پاسخگویی، وظیفه اصلی هر مقام مسئولی است».
درگیری معاون وزیر بهداشت با خبرنگار در نشست خبری
چند روز پیشتر نیز در نشست خبری وزارت بهداشت با محوریت «سلامت روان»، تنش جنجالیای رخ داد. در این نشست، «زهرا علیهاشمی»، خبرنگار رکنا، از «علیرضا رئیسی»، معاون بهداشت وزارت بهداشت، درباره اقدامات این وزارتخانه برای کاهش آمار خودکشی، بهویژه در مورد قرص برنج، پرسید. علیرضا رئیسی خطاب به خبرنگار تأکید کرد: «یک الفبچه میخواد من رو درگیر کنه! شما میخواید سایتتون دیده بشه!» به گزارش رکنا، این برخورد عصبی و غیرحرفهای، پرسش معقول خبرنگار را نادیده گرفت و حتی به دشنام نیز کشیده شد. انتشار ویدیوی این ماجرا، واکنشهای گستردهای در شبکههای اجتماعی و محافل خبری در پی داشت.
پس از این حاشیه، علیرضا رئیسی در ویدئویی رسمی عذرخواهی کرد و گفت اگر کسی از صحبتهای او آزردهخاطر شده، پوزش میخواهد. همچنین، شماری از مسئولان و نمایندگان مجلس این رفتار را نکوهش کردند. برای مثال، «پیمان فلسفی»، نماینده تهران، با اشاره به بیاحترامی صورتگرفته تأکید کرد: «احترام به خبرنگار، احترام به مردم است». با وجود این عذرخواهی و واکنشها، به گفته برخی خبرنگاران محلی در کاشان و آران و بیدگل، این حوادث موجب تغییر رویکرد وزارت بهداشت شده و مسئولان بهصورت فزایندهای از پاسخگویی به پرسشهای خبرنگاران طفره میروند.
ضرورت شفافیت و پاسخگویی در وزارت بهداشت
اتخاذ رویههایی مانند محروم کردن خبرنگاران از پوشش رسانهای سفرها و نشستها، به تضعیف شفافیت و اعتماد عمومی میانجامد. رسانهها نماینده افکار عمومی هستند و پرسشهای آنان، صدای جامعه را به گوش مسئولان میرساند. در شرایطی که یک مقام مسئول در حوزه سلامت روان، به یک پرسش حرفهای پاسخ صریح نمیدهد، چگونه میتوان به مدیریت بحرانهایی مانند افزایش آمار خودکشی اعتماد کرد؟ بدیهی است که وزارت بهداشت برای جلوگیری از تشدید چنین حاشیههایی و جلب اعتماد عمومی، باید در رویه خود تجدیدنظر کند.
راهکارهای پیشنهادی ما:
دعوت شفاف از رسانهها: مسئولان وزارت بهداشت باید خبرنگاران را در تمامی نشستهای خبری، بازدیدها و سفرهای استانی دعوت کنند تا مردم از اقدامات، مشکلات و کمبودها بهطور کامل مطلع شوند.
پاسخگویی شفاف و محترمانه: خبرنگاران و رسانهها باید با احترام و نگاهی حرفهای مورد توجه قرار گیرند و پرسشهای آنان با صراحت پاسخ داده شود. برخورد تند یا اجتناب از پاسخگویی، نهتنها بیمورد است، بلکه به گسترش شایعه و بیاعتمادی دامن میزند.
شفافسازی درباره کاستیها و برنامهها: در صورت وجود کمبودها و نواقص در نظام سلامت، مسئولان باید بیواهمه آنها را بپذیرند و برای مردم توضیح دهند. بیان شفاف چالشها و راهحلها، میتواند مشارکت و همدلی جامعه را برای حل مسائل افزایش دهد.
آموزش و نظارت بر رفتار مدیران: دستگاههای دولتی میتوانند با برگزاری دورههای آموزشی برای مدیران در زمینه «تعامل با رسانه» و «پاسخگویی به افکار عمومی»، از تکرار حوادث مشابه پیشگیری کنند.
در پایان باید تأکید کرد که محدود کردن رسانهها به معنای مخفیکردن واقعیتها نیست، بلکه تنها به انباشت ابهام و تشدید بیاعتمادی میانجامد. همواره باید به خاطر داشت که «پاسخگویی، وظیفه اصلی هر مقام مسئولی است» و «احترام به خبرنگار، احترام به مردم است». نادیده گرفتن مطالبات رسانهها، سیاستی ناکارآمد و زیانبار برای سلامت نظام اداری و اعتماد عمومی خواهد بود.
