یوروویژن زیر سایه نسل کشی غزه؛
معمای حضور خواننده اسرائیلی/ وقتی موسیقی در میانه نبرد سیاست، ابزار می شود
با فرارسیدن رقابتهای یوروویژن ۲۰۲۵ در بازل، انتخاب «یووال رافائل» ـ بازمانده 7 اکتبر و سخنران سازمان ملل ـ به نمادی از تقابل سیاست و هنر تبدیل شده است. از یکسو دبیرخانه EBU بر غیرسیاسی بودن مسابقه تأکید دارد و از سوی دیگر موج اعتراضهای جهانی به حضور اسرائیل و حذف خوانندگانی چون کیلانی از جشنواره ها و لغو کنسرت هایش، سؤالهای بنیادینی درباره رسالت حقیقی این جشنواره در بحبوحه جنگ و نقض حقوق بشر پدید آورده است.
به گزارش میار، در این مطلب، ضمن پرداختن به چرایی انتخاب «یووال رافائل» بهعنوان نماینده اسرائیل در یوروویژن ۲۰۲۵ و رابطه آن با ۷ اکتبر ۲۰۲۳ و سخنرانی او در سازمان ملل، دو رویکرد متضاد در قبال ماهیت این جشنواره مورد بحث قرار میگیرد: آیا یوروویژن باید از سیاست و روابط بینالملل کاملاً دور بماند یا نقش فعال و انتقادی در موضوعات سیاسی و حقوقبشری ایفا کند؟
از یک سو، اصول رسمی دبیرخانه یوروویژن میگوید «غیرسیاسی بودن» محور است اما از سوی دیگر سابقه تحریم روسیه در ۲۰۲۲ بهخاطر تهاجم به اوکراین نشان میدهد که سیاست همواره وارد صحنه شده است. در همین حال، حضور رافائل با ترانه «طلوع روز نو» بار معنایی انساندوستانه و سیاسی پیدا کرده است. همزمان، کنار گذاشتن خوانندگانی چون «کیلانی» بهدلیل حمایت از مقاومت فلسطین و لغو کنسرتهایشان، پرسشهای جدی درباره تأثیر لابیها و اهداف پشتپرده بهوجود آورده است.
۱. چرا یووال رافائل؟
۱.۱. مسیر انتخاب
یووال رافائل پس از پیروزی در مسابقه تلویزیونی «HaKokhav HaBa» (Rising Star) بهعنوان نماینده اسرائیل برگزیده شد.
او پیش از آن هیچ تجربه حرفهای گستردهای در اجرا نداشت اما داستان زندگی شخصیاش – بهعنوان بازمانده 7 اکتبر ۲۰۲۳ – توجه افکار عمومی و رسانهها را جلب کرد.
۱.۲. ارتباط با ۷ اکتبر و سخنرانی در سازمان ملل
حمله ۷ اکتبر به جشنواره نووا، بستر شکلگیری پیام «طلوع روز نو» را فراهم کرد.
رافائل پس از این تراژدی در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی کرد و خواستار «صلح و همبستگی جهانی» شد؛ همین وجهه سیاسی – انسانی، عاملی قوی در انتخاب او بهشمار رفت.
۲. رویکرد اول: یوروویژن، جشنوارهای بیطرف و غیرسیاسی
۲.۱. اصول رسمی EBU
مادهای از قوانین مسابقه صراحتاً هرگونه اظهارنظر یا مضمون سیاسی را ممنوع میداند.
دبیرخانه یوروویژن بارها تأکید کرده «جشنواره میکوشد فضایی صرفاً هنری و فرهنگی باشد که مرزهای سیاسی را پشت سر میگذارد».
۲.۲. وحدت از طریق موسیقی
سردبیران یوروویژن و کارگردان اجرایی آن، مارتین گرین، معتقدند «موسیقی میتواند برای لحظهای مردم را فارغ از اختلافها گرد هم آورد».
به گفته گرین، یوروویژن باید تصویری از جهانی آرمانی ارائه کند؛ آیینهای از امید و دوستی بین ملتها.
۳. رویکرد دوم: یوروویژن بهمثابه منصهای سیاسی و اجتماعی
۳.۱. تحریم و اعتراض به حضور اسرائیل
پس از انتخاب رافائل، بیش از ۷۰ شرکتکننده پیشین یوروویژن بیانیهای برای حذف اسرائیل منتشر کردند و خواستند تا «EBU عدالت را رعایت کند».
حذف روسیه در ۲۰۲۲ نیز نشان داد معیارهای سیاسی گاه بهطور گزینشی اعمال میشوند.
۳.۲. کنسرتهای لغو شده؛ پرونده «کیلانی»
کیلانی (Kehlani)، خواننده مطرح آمریکایی، کنسرتهای متعددی را در آمریکا بهدلیل «حمایت از فلسطین» از دست داد.
شهرداری نیویورک لغو اجرای او در سنترال پارک را «مسائل امنیتی» اعلام کرد اما منتقدان میگویند فشار لابیهای pro-Israel زمینهساز تصمیم بوده است.
۳.۳. لابیها و اهداف پشتپرده
گروههایی که از حضور اسرائیل در یوروویژن حمایت میکنند، گاه با پروژههای دیپلماسی فرهنگی دولت صهیونیستی همسو هستند.
از سوی دیگر، حامیان فلسطین اعتراض میکنند که جشنواره «ابزاری برای سفیدسازی جنایات جنگی» شده است و باید پاسخگو باشد.
۴. آیا جشنواره میتواند بیتفاوت باشد؟
۴.۱. تجربههای پیشین
داستان روسیه در ۲۰۲۲؛ حذف بهخاطر جنگ اوکراین
پرچم ناگورنو-قرهباغ توسط ارمنستان؛ تحریم و جریمه
۴.۲. دوگانگی اخلاق و سرگرمی
جلوگیری از ورود سیاست، ممکن است به معنای چشمپوشی از فجایع انسانی باشد اما وارد کردن بیش از حد سیاست، جشنواره را از مأموریت اصلیاش دور میکند.
۵. نتیجهگیری و پیشنهادها
شفافسازی خطمشیهای EBU: تعریف روشن سیاست برخورد با مناقشات سیاسی و معیاری یکسان برای همه کشورها.
ایجاد «پنل نظارت اخلاقی»: حضور نمایندگان نهادهای حقوقبشری برای بررسی موارد اعتراض.
تقویت صدای هنری مستقل: اعطای فرصت به هنرمندان غیردولتی و مستقل برای بیان دیدگاههای بشردوستانه.
بازیابی تمرکز بر موسیقی: حفظ جنبه هنری جشنواره با جدا کردن دقیق اجراها از بیانیههای سیاسی.
در نهایت، یوروویژن در تقاطع هنر و سیاست قرار دارد و نمیتواند نسبت به فجایع انسانی بیتفاوت باشد اما برای حفظ مشروعیت و کارکرد فرهنگیاش، نیازمند چارچوبی شفاف و عادلانه است.
