نگرانیها در رسانههای آمریکایی از تکرار سناریوی حمله به عراق در قبال ایران بالا گرفته است. تحلیلگران با اشاره به کتاب «دام آشیل»، بر نقش سوءتفاهمهای متقابل، شکستهای اطلاعاتی و تفکر گروهی در تصمیمگیریهای فاجعهبار گذشته تاکید کرده و هشدار میدهند که رویکرد مشابه در قبال ایران میتواند به نتایج مشابهی منجر شود.
به گزارش میار و ترجمه شده نعل به نعل و دقیق از خود منبع، کتاب مهم «دام آشیل» نوشته استیو کال، روایتی دقیق از چگونگی شکلگیری حمله فاجعهبار سال 2003 آمریکا به عراق ارائه میدهد. این کتاب نشان میدهد که چگونه سیاستگذاران آمریکایی تحت تاثیر ملاحظات داخلی و منطقهای، سیگنالهای مبهم صدام حسین را به اشتباه تفسیر کردند. در همین حال، سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده نیز تحت فشار برای ارائه ارزیابیهای قطعی، اغلب بدترین سناریوها را پیشبینی کرده و منطق تصمیمات صدام را نادیده گرفتند.
پرونده عراق به خوبی نشان میدهد که چگونه ایدئولوژی، ساختارهای بوروکراتیک و اهداف سیاسی در واشنگتن، یک سیستم اطلاعاتی بسته ایجاد کرد که به تشدید ترس، به حاشیه راندن دیپلماسی و در نهایت تبدیل فرضیات نادرست به توجیهی برای جنگ منجر شد. عنوان «دام آشیل» اشاره به گرفتار شدن متقابل صدام و آمریکا در چرخههای اشتباه محاسباتی دارد، به طوری که هیچ یک قادر به اصلاح مسیر نبودند.
این داستان هشداردهنده، فراتر از یک نگاه به گذشته است و دریچهای مهم برای درک تداوم نقاط کور نهادی مشابه در سیاست خارجی آمریکا، به ویژه در قبال ایران، میگشاید.
فرضیه اصلی کال مبنی بر اینکه واشنگتن میتواند قربانی برداشتهای اشتباه خود شود، در زمینه سیاستهای چهار دهه اخیر آمریکا در قبال ایران به شدت مصداق دارد. برداشت واشنگتن از ایران همواره تحت تاثیر چارچوبی بوده است که سوءظن را بر درک متقابل و خواستههای حداکثری را بر دیپلماسی عملگرایانه ترجیح داده است. پیچیدگیهای سیاست داخلی ایران، ساختارهای چندلایه تصمیمگیری و پیگیری منطقی امنیت ملی آن، اغلب به یک تهدید تکبعدی تقلیل یافته است. این سادهسازی با همان عواملی تقویت شده است که رویکرد آمریکا به عراق در اوایل دهه 2000 را شکل داد: سادهسازی اطلاعات، فشارهای لابیگری و فرهنگ امنیت ملی که بر طبل هشدار میکوبد.
باید توجه داشت که ایران، عراق نیست و این دو کشور از نظر تاریخ، نظام سیاسی و اهداف راهبردی تفاوتهای اساسی دارند. با این حال، یک جریان ثابت در نهاد سیاست خارجی آمریکا با ذهنیتی مشابه آنچه جنگ عراق را رقم زد، به ایران نزدیک شده است.
اطلاعات از مجرای فرضیات بدترین سناریو عبور میکند. وضعیت بازدارندگی و رفتار منطقهای ایران نه به عنوان محاسبات راهبردی، بلکه به عنوان دلیلی بر خصومت ذاتی تفسیر میشود. این نگرش تفسیری محدود، ارزیابیهای تهدید را تحریف کرده و دست دیپلماسی را بسته است. این امر به ویژه در نحوه برخورد با برنامه هستهای ایران مشهود است. علیرغم سالها بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی و عدم وجود هرگونه مدرک قطعی مبنی بر تلاش برای ساخت سلاح هستهای، این برنامه همچنان در گفتمان آمریکایی به عنوان یک تهدید نظامی پنهان تصویر میشود. ماهیت صلحآمیز برنامه هستهای ایران که ریشه در تنوعبخشی به منابع انرژی، توسعه فناوری و حاکمیت ملی دارد، تحتالشعاع فرضیات بدبینانهای قرار گرفته است که توسط بازیگران سیاسی و شبکههای لابیگری تقویت میشوند.
برای درک کامل منشأ و اهداف برنامه هستهای ایران، مهم است به یاد بیاوریم که بنیان این برنامه نه در خفا، بلکه در همکاری آشکار با نهادهای غربی گذاشته شد. منطق جاهطلبیهای هستهای ایران برای تولید انرژی به پیش از انقلاب 1979 بازمیگردد و بر پایه همکاریهای بینالمللی استوار است. در واقع، در دهه 1970، پژوهشی که توسط موسسه تحقیقاتی استنفورد به سفارش دولت آمریکا انجام شد، قویاً توصیه کرد که ایران برای تامین نیازهای آتی خود به انرژی، یک برنامه هستهای غیرنظامی گسترده را توسعه دهد. این گزارش پیشبینی کرد که علیرغم ذخایر عظیم نفتی ایران، مصرف داخلی و پویاییهای بازار جهانی انرژی، انرژی هستهای را به یک جزء ضروری برای ثبات اقتصادی بلندمدت این کشور تبدیل خواهد کرد.
با این حال، در دو دهه گذشته، این پیشینه تاریخی تقریباً از روایتهای اصلی حذف شده است. در عوض، این چارچوب، یک مسئله قابل مدیریت در زمینه منع گسترش هستهای را به یک بحران ادراکی تبدیل کرده است که دیپلماسی را تضعیف و چرخه بیاعتمادی را تقویت میکند. این یک تحریف تصادفی نیست، بلکه یک تحریف سیستماتیک است.
تحریف مداوم حقایق درباره ایران نه تنها ناشی از تحلیلهای نادرست، بلکه ناشی از یک روایت با دقت طراحی شده است که هدف آن تداوم درگیری است. سوءتفاهمها درباره ایران ناشی از شکستهای اطلاعاتی نیست؛ برعکس، برای بیش از 20 سال، جامعه اطلاعاتی ایالات متحده به طور مداوم به این نتیجه رسیده است که ایران به دنبال سلاح هستهای نیست، موضعی که در گزارش ارزیابی تهدید سالانه 2025 نیز بر آن تاکید شده است.
در عوض، این تصورات نادرست توسط یک شبکه لابیگری عمیقاً ریشهدار که از تداوم خصومتها سود میبرد، ترویج میشود. این شبکه شامل ایدئولوگهای نومحافظهکار، منافع صنایع دفاعی و گروههای طرفدار اسرائیل است که به طور سیستماتیک ایران را به عنوان یک دشمن دائمی به تصویر کشیدهاند. این شبکه، بحثهای سیاسی را شکل داده، بر نحوه بازنمایی رسانهها تسلط یافته و هزینههای سیاسی سنگینی را بر حامیان دیپلماسی تحمیل کرده است. مقابله با این دستگاه، اکنون یک وظیفه حیاتی برای رهبری آمریکا است.
رئیس جمهور ترامپ اکنون در یک لحظه تعیینکننده قرار دارد. دستیابی به یک توافق پایدار و متوازن با ایران مستلزم غلبه بر این سیستم ریشهدار است. روایتهایی که این سیستم ترویج میکند و ترسهایی که ایجاد میکند باید مستقیماً مورد مقابله قرار گیرند. تعامل راهبردی باید جایگزین نمایشهای تبلیغاتی شود و دیپلماسی باید در خدمت منافع ملی باشد، نه اهداف ایدئولوژیک.
مخالفت با این دستگاه یک اقدام نمادین نیست، بلکه گامی اساسی برای بازپسگیری سیاست خارجی ایالات متحده از چنگال شبکههای پنهان و همسو کردن آن با خواستههای مردم آمریکا است. در این زمینه، یک توافق موفق با ایران نه تنها یک دستاورد دیپلماتیک خواهد بود، بلکه نشان خواهد داد که ترامپ بر دستگاهی که برای دههها شرایط جنگ و صلح در واشنگتن را تعیین کرده است، کنترل خود را اعمال کرده است.
متن انگلیسی خبر نیز ذیلاً آورده شده است:
Opinion: Trump must not repeat Bush’s Iraq mistakes in Iran
In his seminal book “The Achilles Trap,” Steve Coll offers a meticulously documented account of how mutual misperceptions, intelligence failures and institutional groupthink led to the disastrous U.S. invasion of Iraq in 2003. The book traces how American policymakers, driven by domestic imperatives and regional prestige, misread Saddam Hussein’s opaque and ambiguous signals. At the same time, U.S. intelligence services, under pressure to produce definitive assessments, often projected worst-case scenarios and failed to account for the internal logic of Saddam’s decisions.
The Iraq case demonstrates how ideology, bureaucratic momentum and political agendas within Washington created a closed information system that amplified fear, sidelined diplomacy and ultimately turned flawed assumptions into a justification for war. The title “Achilles Trap” refers to the mutual entrapment of both Saddam and the U.S. in cycles of misjudgment, with neither able to correct course.
This cautionary tale is more than a retrospective. It offers a vital lens for understanding how similar institutional blind spots continue to shape American foreign policy — particularly toward Iran.
Coll’s central thesis — that Washington can become a prisoner of its own misread narratives — resonates powerfully in the context of American policy toward Iran over the past four decades. Washington’s perception of Iran has long been shaped by a framework that privileges suspicion over understanding and maximalist demands over pragmatic diplomacy. Iran’s complex domestic politics, layered decision-making structures and rational pursuit of national security have often been reduced to a one-dimensional threat. This flattening has been reinforced by the same forces that shaped America’s approach to Iraq in the early 2000s: intelligence oversimplification, lobbying pressures and a national security culture that rewards alarmism.
To be clear, Iran is not Iraq. The two countries differ profoundly in their histories, political systems and strategic objectives. Yet a persistent bloc within the foreign policy establishment has approached Iran with a strikingly similar mindset to that which drove the Iraq War.
Intelligence is filtered through worst-case assumptions. Iran’s deterrent posture and regional behavior are interpreted not as strategic calculations, but as proof of inherent hostility. This narrow interpretive lens has distorted threat assessments and constrained diplomacy. This is most evident in the treatment of Iran’s nuclear program. Despite years of intrusive inspections by the International Atomic Energy Agency and the absence of any conclusive evidence pointing to a weaponization effort, the program continues to be portrayed in American discourse as a covert military threat. The peaceful character of Iran’s nuclear program — rooted in energy diversification, technological development and national sovereignty — has been overshadowed by worst-case assumptions amplified by political actors and lobbying networks.
To fully grasp the origins and intent behind Iran’s nuclear efforts, it is important to recall that the foundation of this program was laid not in secrecy, but in open collaboration with Western institutions. The rationale for Iran’s nuclear energy ambitions predates the 1979 revolution and enjoys a foundation in international cooperation. In fact, during the 1970s, a study conducted by Stanford Research Institute at the behest of the U.S. government strongly recommended that Iran develop an extensive civilian nuclear program to meet its future energy needs. The report projected that, despite Iran’s vast oil reserves, domestic consumption and global energy dynamics would make nuclear energy an essential component of its long-term economic stability.
Yet over the past two decades, this historical context has been all but erased from mainstream narratives. Instead, the framing has turned a manageable nuclear proliferation issue into a crisis of perception, undermining diplomacy and reinforcing a cycle of mistrust. This is not an incidental distortion. It is systemic.
The persistent distortion of facts about Iran is driven not just by flawed analysis, but by a carefully constructed narrative designed to perpetuate conflict. Misunderstandings about Iran do not arise from intelligence failures — on the contrary, for more than 20 years, the U.S. intelligence community has consistently concluded that Iran is not pursuing nuclear weapons, a position reaffirmed in the 2025 Annual Threat Assessment Report.
Instead, these misconceptions are pushed by a deeply entrenched lobbying network that benefits from ongoing hostility. This network — neoconservative ideologues, defense industry interests and pro-Israel advocacy groups — has systematically portrayed Iran as a perpetual enemy. It has shaped policy discussions, dominated media portrayals and imposed steep political costs on those who support diplomacy. Confronting this apparatus is now a critical task for American leadership.
President Trump now faces a decisive moment. Securing a durable and balanced agreement with Iran requires overcoming this entrenched system. The narratives it promotes and the fears it cultivates must be confronted head-on. Strategic engagement must replace theatrics; diplomacy must serve national interest, not ideological crusades.
Opposing this apparatus is not a symbolic gesture. It is the essential step toward reclaiming U.S. foreign policy from the grip of obscure networks and aligning it with the preferences of the American people. In this context, a successful agreement with Iran would not only mark a diplomatic breakthrough — it would demonstrate that Trump has asserted control over the machinery that for decades has dictated the terms of war and peace in Washington.
