نقدی کوتاه بر فیلمی که می توانست موفق باشد
تنگه ابوقریب فیلم دست پایینی نبود اما نه در حد فیلمی که بخواهد همه جایزه های جشنواره فیلم فجر را درو کند، راستش را بخواهید هنوز هم دلیل نقدهای مثبت به این فیلم را نمی فهمیم. مگر می شود به چنین فیلمی که هیچ شخصیتی سمپاتی برانگیزی ندارد دل بست، آخر مگر می شود این فیلم را دید و عاشق جنگ و حماسه شد، مگر چنین فیلمی در قد و قواره هشت سال دفاع مقدس ما خواهد بود، فیلمی که پنج میلیارد تومان هزینه بر می دارد و در آخر احساس پوچی و بیخودی که دید بهرام توکلی نسبت به دنیا و اطرافش است را به مخاطب القا می کند، این بود نتیجه هشت سال جنگیدن و دفاع کردن از جان، ناموس و مال ایرانی ها! واقعا ما برای هیچ جنگیدیم؟
تنگه ابوقریب حتی از یک پروپاگاندای معمولی هم کمتر بود. البته پدیده ای هم در این میان مانند امیر جدیدی از دل آن همه بازیگر بیرون می زند و تنها برگ برنده این فیلم همین بازیگر و همکاران او هستند که می توانند بیننده را به سینما بکشانند اما حیف که داستان فیلم مثل همه فیلم های سینمای ایران پنچر است.
این فیلم یک پروداکشن بزرگ دارد و یک جغرافیای گم که ابدا مخاطب آن را درک نمی کند و در عوض مخاطب با پرت شدن یکباره به دل جنگی که معلوم نیست در کدام نقطه ایران در حال گذر است (صرفا با کلمات یک مکان را معرفی نمی کنند) جا می خورد، فیلم در ابتدا قصد دارد جنگ را به خوبی برای مخاطب جا بیندازد که همین نکته ریتم فیلم را کند می کند در حالیکه در فیلمی جنگی انتظار مخاطب حماسه است نه رزمندگانی که نظاره گر جنگ هستند و هیچ تاثیری قابل توجه در روند جنگ ندارند.
تنگه ابوقریب گرچه سعی کرده کمتر شعارهای خاص فیلم های جنگی را در قالب دیالوگ به کار ببندد اما در عمل هیچ یک از ایدههای اصلی و مالوف جنگ هشت ساله را نمی شکافد و آن ها را به همان شکل از پیش موجود به کار می گیرد و در همان چند لحظه هم که قرار است یک تکیه گاه دراماتیک شکل بگیرد یا چشم اندازی جدید به جنگ عرضه شود، فقر فیلمنامه و ضعف شخصیت های اصلی مانع چنین اتفاقی می شود.
در انتها یادآور می شویم که ابوقریب روستایی است از توابع شهرستان دهلران واقع در استان ایلام. عبور از تنگه ابوقریب تاثیر مهمی در وضعیت جنگ و حتی نوع پایان یافتن آن داشته و دفاع از آن حیاتی بوده است. همانطور که در این فیلم نیز مشخص است، نیروهای گردان عمار برای دفاع از تنگه به منطقه اعزام میشوند. رزمندگان این گردان به تازگی از عملیاتی دیگر بازگشته بودند و قرار بوده به مرخصی بروند. با لغو مرخصی و اعزام به ابوقریب، ایران در عمل آخرین عملیاتش را پیش از پذیرش قطعنامه به ثمر می رساند و رزمندگان ایرانی موفق می شوند از تنگه دفاع کنند.
