بازگشت سیاست هابزی به عرصه بین‌الملل با حضور ترامپ

با قدرت گرفتن دونالد ترامپ و خیزش راست افراطی در اروپا، مفاهیم قدیمی سیاست بین‌الملل رنگ باخته و جهان از آرمان صلح کانتی به سوی رقابت هابزی چرخیده است؛ جایی که جاه طلبی و توسعه‌خواهی جایگزین همکاری و نظم شده است.

به گزارش میار، روزگاری نظریه‌پردازان روابط بین‌الملل با اطمینان می‌گفتند که جنگ‌های بزرگ به تاریخ پیوسته‌اند، اما حالا این ادعا به خاطره‌ای دور تبدیل شده است. حضور دوباره دونالد ترامپ در کاخ سفید و قدرت‌گیری گروه‌های راست افراطی در اروپا، معادلات جهانی را پس از جنگ جهانی دوم دگرگون کرده و سیاست بین‌الملل را به سمت دیدگاه هابزی سوق داده است؛ جهانی که در آن منافع ملی و رقابت تسلیحاتی بر هرگونه همکاری سایه انداخته است.

پس از جنگ سرد، اروپا با تکیه بر دیدگاه کانتی، صلح پایدار و همزیستی را راه نجات می‌دانست. نظریه صلح دموکراتیک که بر پایه لیبرالیسم شکل گرفته بود، مدعی شد دموکراسی‌ها با یکدیگر نمی‌جنگند. کشورهای اروپایی با کنار گذاشتن کینه‌های قدیمی، مرزها را کم‌رنگ کردند و با یورو، اقتصادشان را هماهنگ ساختند اما این آرمان‌ها با واقعیت‌های جدید رنگ باختند. ظهور سیاست‌مدارانی چون ترامپ، نشان داد که جهان کانتی دیگر نفس نمی‌کشد و جای آن را جهانی هابزی گرفته است؛ جایی که توسعه‌طلبی و منفعت‌جویی حرف اول را می‌زند.

تا پیش از جنگ اوکراین، غرب از عدم تحمل فجایعی چون جنگ بوسنی سخن می‌گفت، اما حالا مقامات فرانسوی شرایط را با پیش از جنگ جهانی دوم مقایسه می‌کنند. رقابت تسلیحاتی که زمانی در خفا بود، آشکار شده و قدرت‌هایی مثل آمریکا بی‌پروا از خرید و فروش خاک دیگران و جابه‌جایی جمعیت‌ها حرف می‌زنند. این چرخش، یادآور هشدار توماس هابز است که انسان را گرگ انسان می‌دانست؛ عبارتی که در برابر آرمان‌های صلح‌طلبانه امانوئل کانت، امروز بیش از همیشه طنین‌انداز شده است.