یارانه ۶۵۰ هزار تومانی مادران باردار و شیرده در ایران چیست، چگونه و کجا میتوان این اعتبار را خرج کرد؟
به گزارش میار، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایران اعتبار ۶۵۰ هزار تومان یارانه کالابرگ برای مادران باردار و شیرده در دهکهای پایین درآمدی (اول تا سوم) را در قالب «طرح یسنا» به حساب سرپرستان خانوار، شارژ کرد تا از فروشگاههای طرف قرارداد در سراسر کشور برای خرید کالاهای اساسی و بهداشتی استفاده شود؛ هدف دولت تقویت امنیت غذایی و سلامت مادر و کودک در مهمترین سالهای زندگی است.
پسزمینه و معرفی طرح
طرح یسنا یکی از برنامههای حمایتی دولت ایران برای بهبود امنیت غذایی مادران باردار و شیرده و فرزندان زیر دو سال است. این طرح در چهارچوب ماده ۲۴ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت اجرا میشود و به شکل اعتبار کالابرگ الکترونیکی (غیرقابل برداشت نقدی) در حساب سرپرست خانوار واریز میشود.
خلاف یارانه نقدی معمول که قابل برداشت و خرج در هر حوزهای است، این اعتبار فقط برای خرید کالاهای مشخص شده قابل استفاده است و به صورت کارت/کالابرگ الکترونیک در سامانه ملی کالابرگ شارژ میشود.
کجا میتوان یارانه را مصرف کرد؟
بر اساس اطلاعات رسمی، مشمولان طرح یسنا میتوانند در همان فروشگاههای طرف قرارداد با طرح کالابرگ الکترونیکی خرید کنند؛
- سوپرمارکتها، خواربارفروشیها، فروشگاههای زنجیرهای و محلی که به سیستم کالابرگ الکترونیکی متصل هستند.
- فروشگاههای زنجیرهای بزرگ (مانند فروشگاههای زنجیرهای محصولات غذایی، رفاه و مشابه).
- واحدهای توزیع کالاهای اساسی که مجاز به پذیرش کالابرگ هستند.
- به طور خلاصه، همه فروشگاههایی که برای یارانه کالابرگ معمولی فعالاند نیز برای خرید با اعتبار یسنا قابل استفادهاند.
نکته مهم: هیچ دسته فروشگاه جدایی برای مادران باردار وجود ندارد؛ اعتبار یسنا در همان شبکه کالابرگ موجود قابل مصرف است و تفاوتش در مجموع اقلام قابل خرید و تخصیص هدفمندتر برای مادران/کودکان است.
اقلام مجاز برای خرید
اعتبار طرح یسنا برای خرید اقلامی تعیین شده است که معمولاً در سبد غذایی و بهداشتی مادران و کودکان جای میگیرند، که شامل موارد زیر میشوند
- مواد غذایی اساسی: برنج، روغن، حبوبات، ماکارونی و غلات
- پروتئینها: گوشت، مرغ، تخممرغ
- لبنیات: شیر، ماست، پنیر
- میوه و سبزیجات
- پوشک و اقلام بهداشتی مرتبط با کودک
- مغزیجات و آجیل
این اقلام تا سقف اعتبار یارانه قابل خرید هستند و اگر مبلغ اعتبار کمتر از هزینه نهایی شود، باید مابهالتفاوت را نقداً پرداخت کرد.
چرا برخی فروشگاهها یارانه مادران را قبول نمیکنند؟
یک فهم نادرست رایج این است که برخی فروشگاهها یارانه مادران را قبول نمیکنند. واقعیت این است که
✔️ فروشگاههایی که با سامانه کالابرگ الکترونیک قرارداد ندارند، نمیتوانند اعتبار یسنا را بپذیرند.
✔️ اعتبار یسنا در اصل افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی است، بنابراین تمام فروشگاههای پذیرنده کالابرگ معمولی نیز باید آن را بپذیرند.
✔️ اگر فروشگاهی اعتبارات کالابرگ را نمیپذیرد، معمولاً به دلیل عدم اتصال به شبکه رسمی طرح کالابرگ است، نه اینکه اعتبار مادران از اعتبار کالابرگ معمولی متفاوت باشد.
تحلیل تأثیرات
کوتاهمدت
- افزایش قدرت خرید مادران باردار و شیرده برای تهیه مواد غذایی و بهداشتی ضرورى؛
- کاهش فشار اقتصادی بر خانوارهای کمدرآمد؛
- بهبود دسترسی به محصولات سالم و مغذی برای رشد مادر و کودک؛
بلندمدت
- بهبود شاخصهای سلامت مادر و نوزاد در جامعه؛
- کاهش هزینههای درمانی ناشی از سوءتغذیه و عوارض بارداری؛
- کمک به سیاستهای جمعیتی دولت در افزایش جمعیت و سلامت نسل آینده.
چشمانداز
با توجه به اجرای مرحلهای طرح یسنا و پتانسیل گسترش آن به دهکهای بالاتر یا پوشش اقلام بیشتر، چشماندازها شامل
- افزایش سقف اعتبار و گسترش اقلام بهداشتی تخصصی مادر و کودک
- توسعه بستر فناوری اطلاعات برای شفافیت بیشتر و پایش مصرف یارانهها
- امکان ارائه گزارشهای دورهای درباره میزان مصرف اقلام و اثرات اجتماعی.
بنابراین، یارانه ۶۵۰ هزار تومانی در قالب طرح یسنا فرصت جدیدی برای بهبود سبد غذایی و بهداشتی مادران باردار و شیرده در ایران ایجاد کرده است. این اعتبار در شبکه فروشگاههای طرف قرارداد طرح کالابرگ الکترونیک قابل استفاده است و نه در فروشگاههایی که از سامانه کالابرگ پشتیبانی نمیکنند. شفافسازی نحوه مصرف و استفاده از شبکه فروشگاهی مناسب کمک میکند که این حمایت دولتی به نتایج واقعی در سلامت خانوادهها تبدیل شود.