پایگاه خبری تحلیلی «میار»، فساد سازمانى يك پديده جهانى است به طورى كه همة كشورهاى دنيا كم و بيش با آن مواجه هستند. آنچه كشورهاى جهان را در خصوص فساد سازمانى از يك ديگر متمايز مى كند سطح فساد،نحوه مواجهه با آن، كنترل فساد و ارتقاء سطح سلامت سازمانى است.تجربه هاى به دست آمده از كشورهاى گوناگون نشان مى دهد فساد امرى پيچيده، پنهان و متنوع است.از اين رو، مبارزه با آن نيز بايد پيوسته، طولانى و پيچيده باشد.اگر سازمان به عنوان يك موجود زنده در نظر گرفته شود اين موجود زنده همواره در معرض انواع آسيب ها و بيمارى ها قرار دارد.حفظ سلامت اين سازمان امرى عقلانى است زيرا انجام كاركردهاى سازمان به سلامت سازمان وابسته است و در غير اين صورت به ناكارآمدى آن منجرخواهد شد راهکار دولت الکترونیک مدت هاست به عنوان بهترین گزینه برای کاهش فساد سازمانی شناخته شده است.
دولت الكترونيك را مى توان به طور خلاصه چنين تعريف كرد:به كارگيرى فاوا (فناورى اطلاعات و ارتباطات) در بخش هاى مختلف دولت به منظور افزايش بهره ورى و ارتقا سطح خدمات رسانى و ارائه اطلاعات، شامل ارتباط الكترونيك دولت با شهروندان و بنگاه ها و برعكس،دولت با دولت (سازمان هاى دولتى با يكديگر) و دولت با كاركنان.
یکی از ابعاد دولت الکترونیک،شهرداری الکترونیک است.بسیاری از کشورها به خوبى از مزاياى شهرداری الكترونيك آگاه هستند و از این ابزار براى بهبود ارائه خدمات به شهروندان استفاده مى كنند.بر اين اساس، ارائه خدمات عمومى با كيفيت، راحتى دسترسى به خدمات عمومى،كاهش هزينه ها،كاهش شكاف ديجيتالى و مشاركت فعال شهروندان در سرمايه گذارى دولت از جمله مزاياى شهرداری الكترونيك محسوب مى شود.شهرداری الكترونيك يكى از مهمترين عوامل پيشرفت شهرها در ارائه و استفاده از خدمات الكترونيكى است و منافع آن نه تنها نصيب خود دولت، بلكه شامل حال شهروندان، بخش خصوصى و كاركنان دولت نيز مى شود .شهرداری الكترونيك يك سيستم اقتصاد ى- اجتماعى بوده و حلقه زنجيره وار ميان مدیریت شهری، شهروندان و كسب و كارها محسوب مى شود و بسیاری بر این اعتقاداند که تأثير قانون آزادى اطلاعات و حق دسترسى، بر پيشگيرى از فساد ادارى قابل توجه خواهد بود و توسعه شهرداری الكترونيك موجب افزايش شفافيت و كاهش فساد در فعاليت ها و اقدامات مى شود .
استقرار نظام شهرداری الكترونيك به شفافيت فعاليت هاى شهرداری از جمله
-فرآیند تصمیم گیری در کمیسیون ماده 5 و شورای معماری
-فرآیند برگزاری مزایده ها و مناقصات
-فرایند تعیین تراکم و تعداد طبقات در پروانه ساختمانی
-تائید اجرای ضوابط در صدور پایان کار
-فرآیند تهاتر
-فرآیند انتخاب و انتصاب مدیران
-صورت وضعیت پروژه ها
-فرآیند تصمیم گیری در کمیسیون توافقات شهرداری مناطق،
-صدور آرای تخلفات در کمیسیون ماده 100 و اجرای آن در مناطق
-فرآیند تامین و تخصیص بودجه و اعتبار
- فرآیند قیمت گذاری املاک
-تعریف پروژه و ... منجر خواهد شد.
از اين رو جستجوى راه حل هايى براى كاهش فساد ادارى با تكيه بر فناورى هاى نوين اطلاعاتى امرى حياتى است.از آنجا که شهرداری الکترونیک و انتشار اطلاعات طبق قانون،می تواند به نظارت عمومی بر عملکرد شهرداری منجر شود،بسیار کارآمدتر از نظارت های امنیتی و بازرسی های قانونی خواهد بود.
برای تحقق شهرداری الکترونیک باید در شورای اسلامی شهر دوره ششم چند اقدام جدی انجام داد که برخی از آنها عبارتند از:
-ایجاد احساس نياز به شهرداری الكترونيك در بين برخى مديران شهری
- ایجاد مرزبندى بين اطلاعات محرمانه و اطلاعاتى كه بايد در دسترس شهروندان و بنگاه هاى اقتصادى قرار گيرد.
- اختصاص بودجه برای ايجاد، نگهد ارى و توسعه شبكه هاى اطلاع رسانى و پايگاه هاى اطلاعاتى.
- تربیت و جذب نیروی متخصص فناورى اطلاعات در شهرداری.
- تدوین يك برنامه واحد منسجم بلند مدت جهت اجراى ايده شهرداری الكترونيك.
- پيش بينى کردن متولى مشخص براى شهرداری الكترونيك در شهرداری.
- آموزش هاى مستمر به كاركنان براى بهر ه گيرى از سيستم هاى الكترونيك و اجبارى كردن آموزش آن؛
- اعمال سياست هاى تشويقى براى بخش هاى پيشرو در زمينه بهره گيرى از قابليت هاى الكترونيكى؛
- ترغيب و سوق د ادن مخاطبان و ارباب رجوع به استفاد ه از امكانات الكترونيكى ارائه خدمات؛
قطعا طراحى و ايجاد سيستم هاى الكترونيكى در شهرداری جهت ارائه انواع خدمات به مشتريان و كاهش دخالت عوامل انسانى و ارتقاء امنيت و نظارت شبكه هاى ارتباطى مبتنى بر وب مى تواند ميزان فساد ادارى را به ميزان قابل توجهى كاهش و شفافيت و پاسخگويى مدیریت شهری را در تعاملات تجارى و فعاليت هاى اقتصادى دستگاه هاى اجرايى افزايش دهد .
عباس خسروانی/جامعه شناس شهری و مدرس دانشگاه
