چند ماه بعد از انتقال سامانه پیامکی استعلام چکبرگشتی بانکمرکزی به سامانههای خدمات ارزش افزوده با دستور وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات که منجر به ایجاد اختلال گسترده در استفاده از این سامانه شد، بانکمرکزی با صدور اطلاعیه ای اعلام کرد که استعلام چکبرگشتی صرفا از طریق پایگاه اطلاع رسانی بانکمرکزی امکانپذیر است.
به گزارش میار، در قانون جدید صدور چک، راهکارهای مهم و موثری برای بالا بردن اعتبار چک در بازار مانند سامانه پیامکی استعلام چکبرگشتی، صدور کد رهگیری برای چکهای برگشتی، صدور اجرائیه دادگاه و جلوگیری از اطاله دادرسی و... پیشبینی شدهاست.
یکی از مهمترین راهکارهای فوق، ایجاد سامانه پیامکی استعلام چکبرگشتی توسط بانکمرکزی بود که با راهاندازی آن، اتفاقی بسیار بزرگ در روند معاملات تجاری صورت پذیرفت، اما با دخالت اشتباه وزارت ارتباطات، این سامانه دچار اختلال شده و از دسترس خارج شد.
در همین رابطه، دیروز بانکمرکزی اطلاعیهای دربارهاستعلام چکبرگشتی منتشر کرده و رسما اعلام کردهاست که تنها راه برای انجام این کار مراجعه به پایگاه اطلاع رسانی بانکمرکزی و استعلام اینترنتی است. این اطلاعیه بانکمرکزی بدین معناست که بانکمرکزی از کارایی سامانه پیامکی استعلام چکبرگشتی بعد از دخالت وزارت ارتباطات رضایت نداشته و امیدی هم به برگشت به حالت ساده و آسان گذشته ندارد.
نحوه کار سامانه پیامکی استعلام چکبرگشتی بدین صورت بود که مردم در زمان انجام معاملات، برای اطمینان از خوشحسابی خریدار یا طرف مقابل خود، شمارهای که مختص به فرد مقابل(چک فرد صادرکننده) بود را به سامانهاستعلام چکبرگشتی بانکمرکزی ارسال کرده و با کسر هزینهای که باید به تایید ارسال کننده پیامک میرسید، از وضعیت چکهای برگشتی طرف دیگر معامله یعنی صادرکننده چک مطلع می شدند. روند بسیار سادهاستفاده از این سامانه و پیامکی بودن آن، موجب میشد تا افراد حتی با استفاده از یک گوشی تلفن همراه خیلی ساده و بدون نیاز به اینترنت، از این سامانهاستفاده کنند. بههمین دلیل، این سامانه مورد استفاده عموم مردم قرار گرفت.
نابودی سامانه پیامکی استعلام چکبرگشتی با دستور غیرکارشناسی
علیرغم کارآیی قابل توجه سامانه پیامکی استعلام چکبرگشتی، این سامانه از مدتی پیش دچار اختلال گردیده و پاسخگوی استعلامات چکبرگشتی نیست. دلیل این امر، دستور غیر کارشناسی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات برای انتقال سامانهاستعلام چکبرگشتی بانکمرکزی به سامانههای خدمات ارزش افزودهاست.
سامانههای خدمات ارزش افزوده، به سامانههایی اطلاق میگردد که در ازای پرداخت مبلغی، خدمتی برای کاربر انجام میدهد. به طور مثال، سامانهای اخبار بینالملل را بهصورت روزانه و از طریق پیامک به کاربر ارسال می کند و به ازای هر پیامک، مبلغ 200 تومان از حساب وی کسر میشود. با توجه به مشکلات ایجاد شده در استفاده مردم از سرویسهای ارائه دهنده خدمات ارزش افزوده، وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات تمام این سامانهها را در پوشش یک اپلیکیشن موبایلی قرار داد و کاربران برای استفاده از خدمات این سرویسها و مدیریت حساب خود، باید کیف پول این اپلیکیشن را شارژ و سپس اقدام به فعالسازی این سامانههای خدمات ارزش افزوده کنند.
تفاوت سامانهاستعلام پیامکی چکبرگشتی با سامانههای خدمات ارزش افزوده
براساس این گزارش، افزودن سامانهاستعلام پیامکی چکبرگشتی بانکمرکزی به سامانههای خدمات ارزش افزوده، ضربه سنگینی به این سامانه وارد کرد زیرا سادگی استفاده از آن که یکی از مهمترین ویژگی های مثبت این سامانه بود، از بین برد.
برخی از اشتباه های کلیدی که باعث اختلال سامانهاستعلام پیامکی چکبرگشتی و از بین رفتن اعتماد مردم به این سامانه شد، عبارتند از:
الف- سامانهاستعلام چکبرگشتی بانکمرکزی بهصورت موردی و با درخواست کاربر اقدام به ارائهاستعلام کرده و برای هر بار استعلام نیز، قبل از ارسال وضعیت چکبرگشتی، در پیامکی به اطلاع کاربر میرساند که با استفاده از این خدمت، مبلغی به عنوان هزینهاستعلام کسر میگردد و بعد در صورت تایید کاربر، وضعیت چکهای برگشتی نمایش داده میشود. این امر سبب میشود تا کاربران، متوجه کسر وجه شده و مشکلی ایجاد نگردد. اما سامانههای خدمات ارزش افزوده به صورت ارائه خدمت در یک بازه زمانی مشخص هستند (به طور مثال ارسال روزانه اخبار ورزشی برای یکماه)، درصورتیکه سامانهاستعلام چکبرگشتی بانکمرکزی، به صورت دفعهای بوده و مدتدار نیست. همین امر سبب میشود که سامانهاستعلام چکبرگشتی، ماهیتی کاملا متفاوت با سامانههای خدمات ارزش افزوده داشته باشد و اضافه شدن این سامانه به سامانههای خدمات ارزش افزوده، اقدام قابل دفاعی نباشد.
ب- اشتباه دیگر وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، عدم اطلاعرسانی مناسب به مردم درباره انتقال سامانهاستعلام چکبرگشتی به سامانههای خدمات ارزش افزوده و نحوهاستفاده از این سامانه بود. بخاطر همین موضوع، اکثر مردم فکر میکردند سامانهاستعلام چکبرگشتی دچار اختلال شده و به همین دلیل، بعد از مدتی اعتماد خود را به این سامانه از دست دادند.
در همین رابطه، ابوالفضل ابوترابی عضو کمیسیون امور داخلی و شوراهای مجلس شورای اسلامی نیز گفت: «این اختلال، سبب ایجاد مانع و مشکلی سخت برای مشترکین شدهاست، زیرا روش جدید استعلام، این فرآیند را بسیار پیچیده نموده و مردم نیز از این روش اطلاعی ندارند. افراد باید ابتدا اپلیکیشن جیرینگ را در موبایل خود نصب نموده و بعد با شارژ کیف پول آن، از این خدمت استفاده کنند، که این قابلیت هم فقط برای گوشیهای هوشمند امکانپذیر است. متاسفانه به همین دلایل، استفاده از این سامانه بسیار کم شدهاست و شاهد کاهش حدود 80درصدی استفاده از این سامانه، نسبت به قبل از ایجاد مانع وزارت ارتباطات برای این خدمت هستیم که خود نشاندهنده تاثیر مخرب این تصمیم اشتباه بر مبادلاتی که با چک صورت میگیرد، است».
با توجه به آنچه گفته شد، اقدام غیرکارشناسی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در انتقال سامانهاستعلام پیامکی چکبرگشتی به سامانههای خدمات ارزش افزوده، ضربه سختی به یکی از مهمترین دستاوردهای اجرای قانون جدید چک وارد کردهاست و انتظار می رود این وزارتخانه با اصلاح تصمیم خود، سامانهاستعلام چکبرگشتی را مجددا به حالت قبلی برگرداند تا شاهد استفاده مجدد مردم از این سامانه مهم و کاربردی باشیم.
در راستای تحقق این موضوع، بانکمرکزی هم وظیفه مهمی دارد و باید با اطلاع رسانی مناسب به مقامات وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات درباره عواقب ناشی از انتقال سامانهاستعلام چکبرگشتی به سامانههای خدمات ارزشافزوده، زمینه اصلاح سریعتر این تصمیم اشتباه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات را فراهم نماید.
منبع:فارس